التهاب لثه، که به عنوان ژنژیویت (Gingivitis) نیز شناخته میشود، یکی از شایعترین مشکلات دهان و دندان است که میتواند تأثیرات جدی بر سلامت عمومی داشته باشد. این بیماری در صورتی که به درستی مدیریت نشود، ممکن است به وضعیتهای پیچیدهتر و جدیتری مانند پریودنتیت تبدیل شود. در این مقاله از هیاهو ، به بررسی جامع التهاب لثه، علل، علائم، روشهای پیشگیری و درمان آن پرداخته و پاسخ به سوالات متداول را ارائه خواهیم کرد.
التهاب لثه چیست؟
التهاب لثه (ژنژیویت) به وضعیت التهابی لثهها اطلاق میشود که معمولاً به دلیل تجمع پلاکهای باکتریایی روی دندانها و در خط لثه رخ میدهد. این وضعیت باعث قرمزی، تورم و خونریزی لثهها میشود و اگر به موقع درمان نشود، میتواند به بیماریهای جدیتری مانند پریودنتیت منجر شود که در آن بافتهای نگهدارنده دندانها آسیب میبینند و ممکن است به تخریب استخوانهای اطراف دندانها منجر شود.
علل التهاب لثه
پلاک باکتریایی و جرم دندان
پلاک باکتریایی یک لایه نازک و چسبنده از باکتریها و باقیماندههای غذایی است که به سطح دندانها و لثهها میچسبد. اگر این پلاکها به درستی حذف نشوند، به جرم دندان تبدیل شده و میتواند منجر به التهاب لثه شود. باکتریهای موجود در پلاکها میتوانند به تولید سموم بپردازند که باعث آسیب به بافتهای لثه و ایجاد التهاب میشود.
تغییرات هورمونی
تغییرات هورمونی، به ویژه در دوران بارداری، بلوغ، قاعدگی و یائسگی، میتواند باعث افزایش حساسیت لثهها به باکتریها و عوامل التهابزا شود. افزایش جریان خون به لثهها در دوران بارداری میتواند آنها را به شدت حساس کند و خطر التهاب را افزایش دهد.
مصرف دخانیات
سیگار کشیدن و استفاده از سایر محصولات تنباکویی یکی از مهمترین عوامل خطر التهاب لثه است. مواد شیمیایی موجود در سیگار میتوانند به بافتهای لثه آسیب برسانند و توانایی بدن در مقابله با عفونتها را کاهش دهند.
بیماریهای مزمن
بیماریهای مزمنی مانند دیابت، بیماریهای قلبی و اختلالات سیستم ایمنی میتوانند خطر التهاب لثه را افزایش دهند. دیابت به دلیل افزایش سطح قند خون میتواند به آسیبپذیری لثهها نسبت به عفونتها منجر شود.
داروها
برخی داروها مانند داروهای ضدافسردگی و داروهای ضد فشار خون ممکن است بر تولید بزاق تاثیر گذاشته و منجر به خشکی دهان شوند. خشکی دهان میتواند باعث افزایش تجمع پلاکها و در نتیجه التهاب لثهها شود.
استرس
استرس میتواند تأثیرات منفی بر سیستم ایمنی بدن داشته و باعث کاهش توانایی بدن در مقابله با عفونتها و التهابها شود. همچنین، استرس میتواند به افزایش تمایل به مصرف مواد غذایی ناسالم و کاهش رعایت بهداشت دهان و دندان منجر شود.
علائم التهاب لثه
علائم التهاب لثه ممکن است از خفیف تا شدید متغیر باشد و شامل موارد زیر است:
- قرمزی و تورم لثهها: لثهها ممکن است قرمز و متورم شوند و ظاهر نامناسبی پیدا کنند.
- خونریزی لثهها: خونریزی هنگام مسواک زدن یا استفاده از نخ دندان یکی از علائم شایع التهاب لثه است.
- بوی بد دهان: التهاب لثه میتواند منجر به بوی بد دهان شود که به سادگی از بین نمیرود.
- حساسیت لثهها: لثهها ممکن است به لمس یا خوردن غذاهای خاصی حساس شوند.
- عقبنشینی لثهها: در موارد پیشرفته، لثهها ممکن است از دندانها جدا شوند و ریشه دندانها نمایان شود.
تشخیص التهاب لثه
تشخیص التهاب لثه معمولاً شامل یک معاینه جامع دهان و دندان توسط دندانپزشک است. دندانپزشک به دنبال علائم مشخص التهاب مانند قرمزی، تورم و خونریزی لثهها میگردد و ممکن است از ابزارهای خاصی برای اندازهگیری عمق جیبهای لثه استفاده کند. اندازهگیری عمق جیبهای لثه میتواند به تعیین شدت التهاب و تشخیص وجود پریودنتیت کمک کند.
روشهای پیشگیری از التهاب لثه
رعایت بهداشت دهان و دندان
رعایت بهداشت دهان و دندان یکی از بهترین روشهای پیشگیری از التهاب لثه است. این شامل:
مسواک زدن منظم: مسواک زدن حداقل دو بار در روز با یک مسواک نرم و خمیر دندان حاوی فلوراید کمک میکند تا پلاکها از سطح دندانها پاک شوند.
استفاده از نخ دندان: استفاده روزانه از نخ دندان برای پاکسازی پلاکهای بین دندانها و زیر خط لثه ضروری است.
استفاده از دهانشویههای آنتیباکتریال: دهانشویههای حاوی کلرهگزیدین یا سایر مواد ضدباکتری میتوانند به کاهش باکتریها و جلوگیری از التهاب لثه کمک کنند.
ترک سیگار و کاهش مصرف الکل
ترک سیگار و کاهش مصرف الکل میتواند به بهبود سلامت لثهها کمک کرده و خطر التهاب لثه را کاهش دهد. سیگار و الکل میتوانند به شدت آسیب به لثهها را افزایش دهند و روند بهبود را به تأخیر بیندازند.
تغذیه سالم
رژیم غذایی متعادل و سرشار از ویتامینها و مواد معدنی، به ویژه ویتامین C و کلسیم، برای حفظ سلامت لثهها ضروری است. مصرف مواد غذایی غنی از فیبر، مانند میوهها و سبزیجات، به پاکسازی طبیعی دندانها و تقویت بافتهای لثه کمک میکند.
درمانهای پزشکی برای التهاب لثه
تمیز کردن حرفهای دندانها
تمیز کردن حرفهای دندانها که بهطور منظم توسط دندانپزشک انجام میشود، شامل حذف پلاکها و جرمهای سختشده است. این فرآیند میتواند به کاهش التهاب لثه و پیشگیری از پیشرفت بیماری کمک کند.
داروهای آنتیباکتریال
در صورت نیاز، دندانپزشک ممکن است داروهای آنتیباکتریال موضعی یا خوراکی تجویز کند. این داروها میتوانند به کاهش باکتریها و بهبود وضعیت لثهها کمک کنند. دهانشویههای حاوی کلرهگزیدین یکی از گزینههای مؤثر برای کنترل التهاب لثه هستند.
جراحی لثه
در موارد شدید التهاب لثه که به پریودنتیت تبدیل شده است، ممکن است جراحی لثه ضروری باشد. جراحیهای لثه شامل روشهایی مانند جراحی فلاپ، پیوند لثه و جراحی ترمیم استخوان است. این روشها به بازسازی بافت آسیبدیده و کاهش عمق جیبهای لثه کمک میکنند.
پرسشهای متداول درباره التهاب لثه
۱. آیا التهاب لثه میتواند به بیماریهای جدیتری منجر شود؟
بله، التهاب لثه در صورتی که درمان نشود، میتواند به پریودنتیت تبدیل شود که بیماری شدیدتری است و میتواند به تخریب بافتهای لثه و استخوانهای نگهدارنده دندانها منجر شود.
۲. چگونه میتوانم از التهاب لثه پیشگیری کنم؟
رعایت بهداشت دهان و دندان، ترک سیگار، تغذیه سالم و معاینات منظم دندانپزشکی از مهمترین روشهای پیشگیری از التهاب لثه هستند.
۳. چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کنم؟
در صورت تجربه علائمی مانند خونریزی لثه، تورم، قرمزی و بوی بد دهان، بهتر است به دندانپزشک مراجعه کنید تا معاینه و درمان مناسب انجام شود.
۴. آیا التهاب لثه دردناک است؟
التهاب لثه معمولاً دردناک نیست، اما میتواند باعث حساسیت و ناراحتی هنگام مسواک زدن و استفاده از نخ دندان شود. در موارد پیشرفته، ممکن است درد و ناراحتی بیشتری وجود داشته باشد.
۵. آیا داروهایی برای درمان التهاب لثه وجود دارد؟
بله، داروهای آنتیباکتریال و دهانشویههای حاوی کلرهگزیدین میتوانند به کاهش التهاب و کنترل باکتریهای دهان کمک کنند. دندانپزشک ممکن است داروهای مناسب را تجویز کند.
نتیجهگیری
التهاب لثه یک مشکل شایع است که میتواند تأثیرات جدی بر سلامت عمومی داشته باشد. با رعایت بهداشت دهان و دندان، ترک سیگار، تغذیه سالم و انجام معاینات منظم دندانپزشکی، میتوان از التهاب لثه پیشگیری کرد و از پیشرفت آن جلوگیری نمود. در صورت بروز علائم التهاب لثه، مراجعه به دندانپزشک و پیگیری درمانهای مناسب بسیار مهم است تا از بروز مشکلات جدیتر جلوگیری شود. حفظ سلامت لثهها به سلامت عمومی بدن وابسته است و نباید آن را نادیده گرفت.
بازی پزشکی 
